استاندارد موتورخانه آسانسور مجموعهای از الزامات حیاتی طبق مبحث ۱۵ مقررات ملی ساختمان است که شامل ابعاد فضای کاری (حداقل ۷۰ سانتیمتر جلوی تابلوها)، تهویه مناسب (دمای بین ۵ تا ۴۰ درجه سانتیگراد)، روشنایی دائم (حداقل ۲۰۰ لوکس)، درب فلزی با قفل ایمنی و مسیر دسترسی امن میشود. عدم رعایت دقیق این موارد، اصلیترین دلیل مردودی در بازرسیهای اولیه و ادواری است.
تصور کنید تمام مراحل نصب ریل، درب و کابین را با دقت انجام دادهاید، اما در روز بازدید نهایی، بازرس حتی حاضر نمیشود وارد موتورخانه شود! این کابوس بسیاری از سازندگان است. موتورخانه قلب تپنده و مغز متفکر سیستم است؛ جایی که کوچکترین خطا در آن، یعنی به خطر انداختن جان مسافران.
در شرکت آسانسور لاین، ما بارها دیدهایم که پروژههای بزرگ فقط به خاطر یک پله غیراستاندارد در ورودی موتورخانه یا کمبود ۱۰ سانتیمتر فضا، ماهها معطل تاییدیه ماندهاند. در این مقاله، چکلیست کاملی را که مهندسان ما در پروژههای متعدد استفاده میکنند، در اختیار شما قرار میدهیم تا قبل از رسیدن بازرس، خودتان مهندس ناظر خودتان باشید.
شاید بپرسید چرا بازرسان استاندارد روی موتورخانه تا این حد سختگیر هستند؟ پاسخ ساده است: موتورخانه محل استقرار نیروی محرکه، سیستم ترمز و تابلو فرمان است. هر گونه نقص در استاندارد موتورخانه آسانسور مستقیماً با احتمال سقوط یا حبس شدن مسافران در ارتباط است. برخلاف ظاهر ساده، اینجا جایی برای اشتباه نیست.
اگر مقاله جامع ما در مورد [مراحل استاندارد نصب آسانسور] را خوانده باشید، میدانید که موتورخانه یکی از آخرین حلقههای زنجیره نصب است، اما اهمیت آن برابر با فونداسیون است. موتورخانه فقط یک اتاقک روی پشتبام نیست؛ بلکه اتاق فرمانی است که باید در شرایط اضطراری (مثل آتشسوزی یا قطع برق) به امدادگران اجازه دهد کابین را ایمن حرکت دهند. اگر فضای کافی برای مانور تکنسین وجود نداشته باشد، عملیات نجات غیرممکن میشود.
بسیاری از کارفرمایان تصور میکنند که موارد جزئی مثل «رنگ آمیزی لولهها» یا «نصب توری پنجره» را میتوانند بعد از گرفتن تاییدیه انجام دهند. اما تجربه ما در آسانسور لاین نشان میدهد که بازرسان فعلی به هیچوجه «تعهد کتبی برای اصلاح بعدی» را قبول نمیکنند. نادیده گرفتن این چکلیست دو هزینه سنگین دارد:
تجربه نشان داده که بازرسان به محض ورود، اول به روشنایی و نظافت موتورخانه نگاه میکنند. اگر موتورخانه پر از نخالههای ساختمانی باشد یا لامپ آن سوخته باشد، بازرس با دید منفی و سختگیرانهتری بقیه موارد فنی را چک میکند. قبل از دعوت بازرس، موتورخانه را مثل داروخانه تمیز کنید!
در نتیجه، موتورخانه به دلیل نقش حیاتی در عملیات نجات و ایمنی، خط قرمز بازرسان است. هرگونه نقص در آن نه تنها جان مسافران را به خطر میاندازد، بلکه باعث جریمههای مالی و تاخیر در اخذ پایان کار ساختمان میشود. تمیزی و نظم اولیه، تأثیر روانی مثبتی روی بازرس دارد.
موتورخانه تاریک یا سیمکشیهای شلخته، سریعترین راه برای رد شدن در بازرسی است. تاسیسات الکتریکی در استاندارد موتورخانه آسانسور فقط به معنی «وصل بودن برق» نیست؛ بلکه به معنی «ایمنی در حین کار» است.
بازرس به محض ورود، کلید برق را میزند. اگر نور کافی نباشد، کار تمام است.
قلب الکتریکی آسانسور، تابلو سه فاز (قدرت) و تابلو فرمان است. این دو باید با نظم خاصی نصب شوند:
این بخش مستقیماً با جان انسان سروکار دارد.
نکته تخصصی از شرکت آسانسور لاین :
«در بازدیدهای دورهای آسانسور لاین، بارها دیدهایم که کفپوش عایق به مرور زمان پاره شده یا زیر وسایل دیگر گم شده است. بازرسان جدیداً روی تاریخ انقضا و استاندارد ولتاژ کفپوشها هم حساس شدهاند. مطمئن شوید که کفپوش شما فقط یک تکه لاستیک معمولی نیست و تاییدیه اداره برق را دارد.»
در بخش الکتریکی، تامین روشنایی ۲۰۰ لوکس با کلید در دسترس، نصب تابلو سه فاز در ورودی با قابلیت قفلشو، و اجرای دقیق سیستم ارتینگ حیاتی است. همچنین وجود کفپوش عایق سالم در جلوی تابلوها، آخرین سنگر دفاعی برای حفظ جان تکنسین در برابر برقگرفتگی محسوب میشود.
یک موتورخانه خفه و گرم، دشمن درجه یک تابلو فرمان است. قطعات الکترونیکی (مخصوصاً درایوهای کنترل سرعت یا VVVF) در حین کار گرمای زیادی تولید میکنند. اگر این گرما از محیط خارج نشود، عملکرد سیستم مختل شده و عمر قطعات به شدت کاهش مییابد. در استاندارد موتورخانه آسانسور، تهویه یک آپشن لوکس نیست، یک اجبار است.
هدف از تهویه، جابجایی هواست، نه فقط باز گذاشتن یک سوراخ در دیوار!
طبق استاندارد بینالمللی و مبحث ۱۵، دمای هوای موتورخانه باید همیشه بین ۵ تا ۴۰ درجه سانتیگراد باشد.
نکته تخصصی از شرکت آسانسور لاین :
تهویه مناسب یعنی نگه داشتن دمای محیط بین ۵ تا ۴۰ درجه سانتیگراد. استفاده از فنهای تخلیه مجهز به ترموستات و پوشاندن پنجرهها با توری محافظ برای جلوگیری از ورود پرندگان، از الزامات اساسی چکلیست استاندارد در این بخش است. «ما در پروژههای آسانسور لاین، همیشه پیشنهاد میکنیم فن تهویه به یک ترموستات محیطی وصل شود. این ترموستات را روی ۳۰ یا ۳۵ درجه تنظیم میکنیم. اینطوری فن فقط وقتی کار میکند که موتورخانه گرم شود. این کار هم عمر فن را زیاد میکند و هم از ورود بیدلیل گرد و خاک در زمانهایی که هوا خنک است جلوگیری میکند.»
در استاندارد موتورخانه آسانسور، فرض بر این است که حادثه هر لحظه ممکن است رخ دهد. تجهیزات این بخش برای روز مبادا طراحی شدهاند. اگر این تجهیزات سر جایشان نباشند، بازرس ریسک نمیکند و پرونده را میبندد.
هیچ قطعه چرخندهای نباید بدون محافظ باشد.
این دو مورد باید دقیقاً کنار درب ورودی یا روی تابلو فرمان نصب شوند:
شرکت آسانسور لاین به عنوان نماینده رسمی «لاین لیفت آلمان»، استانداردهایی را رعایت میکند که فراتر از چکلیستهای معمولی است.
در حالی که استاندارد ایران بیشتر بر «ایمنی پایه» تمرکز دارد، استانداردهای آلمان بر «کیفیت و دوام» نیز تاکید دارند. ما در پروژههای خود موارد زیر را اضافه بر سازمان انجام میدهیم:
یک تفاوت کوچک اما مهم: در استانداردهای اروپایی، جهت چرخش فلکه موتور (بالا و پایین) با فلشهای رنگی روی خود فلکه یا محافظ آن درج میشود. این کار ساده، از اشتباهات مرگبار سرویسکاران تازهکار جلوگیری میکند. ما این استاندارد را در تمام پروژههای نصب آسانسور در ایران هم اجرا میکنیم.
نصب حفاظهای زرد رنگ روی قطعات دوار، وجود دستورالعمل شفاف نجات اضطراری و کپسول آتشنشانی CO2 از الزامات ایمنی مکانیکی است. همچنین، رعایت استانداردهای آلمانی (مانند عایقبندی صوتی و نظم کابلکشی) در پروژههای لاین لیفت، سطحی بالاتر از ایمنی و آسایش را تضمین میکند.
اگر وقت کافی برای خواندن تمام جزئیات ندارید، این جدول چکلیست نهایی شماست. قبل از تماس با بازرس، تکتک این موارد را تیک بزنید.
| ردیف | بخش مورد بررسی | الزام استاندارد (مبحث ۱۵) | وضعیت (✅/❌) |
|---|---|---|---|
| ۱ | ابعاد فضای کاری | حداقل ۷۰×۷۰ سانتیمتر جلوی تابلو فرمان و موتور | |
| ۲ | ارتفاع سقف | حداقل ۱.۸۰ متر از کف تمام شده | |
| ۳ | جنس درب ورودی | فلزی و مقاوم در برابر آتش | |
| ۴ | بازشوی درب | بازشو به سمت بیرون (خروج اضطراری) | |
| ۵ | قفل درب | باز شدن از بیرون با کلید، از داخل با دستگیره | |
| ۶ | روشنایی | حداقل ۲۰۰ لوکس در کف (با کلید نزدیک درب) | |
| ۷ | پریز برق | وجود حداقل یک پریز ارتدار سالم | |
| ۸ | تهویه هوا | وجود فن یا پنجره مشبک (دمای ۵ تا ۴۰ درجه) | |
| ۹ | حفاظت پنجره | نصب توری ریز برای جلوگیری از ورود حیوانات | |
| ۱۰ | مسیر دسترسی | پله ایمن با نرده (نردبان لرزان ممنوع) | |
| ۱۱ | کف موتورخانه | غیرلغزنده، صاف و بدون پلههای اضافی | |
| ۱۲ | سیستم ارت | اتصال بدنه موتور، تابلو و درب به چاه ارت | |
| ۱۳ | کفپوش عایق | لاستیک عایق استاندارد جلوی تابلو سه فاز و فرمان | |
| ۱۴ | تابلو سه فاز | نصب در ورودی، دارای قفل و لیبلگذاری شده | |
| ۱۵ | قلاب سقف | نصب پلاک ظرفیت بار روی قلاب سقف | |
| ۱۶ | حفاظ قطعات | نصب گارد زرد رنگ روی فلکهها و اجزای دوار | |
| ۱۷ | لولههای مزاحم | عدم عبور لوله آب، فاضلاب یا گاز از فضای موتورخانه | |
| ۱۸ | ابزار نجات | وجود اهرم ترمز و فلکه دستی در محل مشخص | |
| ۱۹ | دستورالعمل | نصب تابلو راهنمای نجات اضطراری روی دیوار | |
| ۲۰ | کپسول آتشنشانی | نصب کپسول CO2 شارژ شده و معتبر |
استاندارد موتورخانه آسانسور، کاغذبازی اداری نیست؛ خط فاصلی است بین یک سیستم ایمن و یک تلهی مرگبار. شاید رعایت فاصله ۷۰ سانتیمتری یا نصب یک توری پنجره ساده به نظر برسد، اما همین جزئیات در لحظات بحرانی (مثل زلزله، آتشسوزی یا حبس مسافر) جان انسانها را نجات میدهند.
در شرکت آسانسور لاین (Lion Elevator)، ما معتقدیم کیفیت اتفاقی نیست. چه در پروژههای بزرگ برجهای کیش و چه در ساختمانهای مسکونی تهران، چکلیست ما فراتر از حداقلهای استاندارد است. ما ایمنی را به سبک آلمانی اجرا میکنیم تا خیال شما برای همیشه راحت باشد. اگر در مرحله ساخت هستید یا بازرس استاندارد ایرادات متعددی از موتورخانه شما گرفته است، تیم فنی ما آماده است تا با مشاوره دقیق و اجرای اصلاحات، مسیر دریافت تاییدیه را برای شما هموار کند.
هنوز نگران تاییدیه استاندارد هستید؟ اجازه دهید متخصصان «آسانسور لاین» با یک بازدید کارشناسی، تمام ایرادات احتمالی را قبل از آمدن بازرس شناسایی و رفع کنند.
[همین حالا برای مشاوره رایگان و دریافت نوبت بازدید کلیک کنید] یا با شمارههای شرکت تماس بگیرید.
آسانسور، وسیلهای برای جابجایی عمودی افراد و بار بین طبقات ساختمان است که شرکت آسانسور لاین با تخصص در طراحی، نصب و نگهداری آن، خدماتی حرفهای و ایمن ارائه میدهد.
اصلان فتحی مدیرعامل و کارآفرین موفق در صنعت آسانسور و پلهبرقی ایران است که با رویکرد نوآورانه، شرکت لاین را به یکی از برندهای معتبر این حوزه تبدیل کرده است.
مراحل بازرسی ادواری آسانسور چیست؟ راهنمای گامبهگام تمدید استاندارد، هزینه بازرسی و لیست ایرادات رایج. با خدمات «آسانسور لاین» در اولین بازدید تاییدیه بگیرید.
مقاله به مقایسهی آسانسورهای کششی و هیدرولیکی از نظر عملکرد، مصرف انرژی، هزینه، فضا و کاربرد پرداخته تا به انتخاب مناسب برای هر ساختمان کمک کند.
راهنمای جامع خرید آسانسور برای ساختمانهای مسکونی، با بررسی انواع سیستمها، قیمتها و مراحل نصب برای انتخابی مطمئن و اقتصادی.
