استاندارد آسانسور ایران مجموعهای از قوانین، الزامات فنی و دستورالعملهای ایمنی است که برای طراحی، نصب و بهرهبرداری، سرویس و نگهداری انواع آسانسور در کشور تدوین شده است. این استانداردها بر پایه استانداردهای معتبر جهانی مانند EN 81 تنظیم شدهاند و هدف آنها تضمین ایمنی سرنشینان، کاهش خطرات، و اطمینان از عملکرد مطمئن در طول عمر آسانسور است. در ایران، سازمان ملی استاندارد و شرکتهای بازرسی تأییدشده مسئول نظارت بر اجرای این الزامات هستند.
استاندارد ملی آسانسور در ایران معروف به استاندارد 6303 شامل تمامی ضوابطی است که یک آسانسور باید از نظر ساختار، تجهیزات ایمنی، سیستمهای کنترلی، سرعت، توقف، تهویه، روشنایی و حفاظت کاربر رعایت کند. این استاندارد مشخص میکند که هر جزء از آسانسور باید چه کیفیت، ظرفیت و عملکردی داشته باشد تا جان و سلامت کاربران در بالاترین سطح حفظ شود.
سازمان ملی استاندارد، مرجع رسمی تدوین و ابلاغ استانداردهای آسانسور در کشور است. اما اجرای این استانداردها بر عهده شرکتهای بازرسی خصوصی مورد تأیید این سازمان است. این شرکتها در سه مرحله نصب، تحویل و بازرسیهای دورهای، عملکرد آسانسور را بررسی کرده و در صورت انطباق با استاندارد، گواهی ایمنی (تأییدیه استاندارد) صادر میکنند.
عدم رعایت استاندارد آسانسور ایران میتواند منجر به حوادث بسیار جدی، آسیبهای جانی، خرابیهای پرهزینه و تعلیق بهرهبرداری شود. بر اساس مقررات ملی ساختمان، هیچ آسانسوری بدون دریافت تأییدیه استاندارد حق بهرهبرداری ندارد. بهعلاوه، شرکتهای بیمه نیز تنها در صورت رعایت استاندارد و انجام سرویس دورهای معتبر، خسارتهای ناشی از حوادث را پوشش میدهند.
برای مطالعه جزئیات کامل و دقیقتر این موضوع، پیشنهاد میکنم مقاله مادر را بخوانید:
«استاندارد نصب آسانسور»
نکته تخصصی از شرکت آسانسور لاین :
در بسیاری از پروژهها، مشکل اصلی رد شدن آسانسور در بازرسی اولیه، عدم همراستایی ریلها و تنظیم اشتباه سیستم گاورنر است. تکنسینهای آسانسور لاین توصیه میکنند قبل از درخواست بازرسی، یک بازبینی کامل مکانیکی و الکتریکی توسط تیم متخصص انجام شود تا از تأخیر و هزینههای اضافی جلوگیری گردد.
استاندارد آسانسور ایران تنها یک سند واحد نیست؛ بلکه مجموعهای از استانداردهای ملی و بینالمللی است که در کنار هم، چارچوب دقیق ایمنی و عملکرد آسانسور را تعیین میکنند. مهمترین محور این استانداردها ایمنی کاربران، کیفیت تجهیزات، پایداری سیستم و قابلیت اعتماد در طول سالهای بهرهبرداری است. در این بخش، مهمترین استانداردهای رایج در ایران را دقیق و فنی بررسی میکنیم.
استاندارد ISIRI 6303 استاندارد مرجع آسانسورهای برقی در ایران است. این استاندارد تمامی الزامات نصب، تجهیزات، سیستمهای ایمنی، تابلو فرمان، ریلها، یوک، گاورنر، پاراشوت، فاصلهها، توقف، روشنایی، سرعت و حفاظت کاربران را تعیین میکند. در ایران، هر آسانسور برای دریافت گواهی ایمنی الزامی، باید بهصورت کامل مطابق با الزامات استاندارد 6303 باشد و شرکتهای بازرسی دقیقاً براساس همین سند بازرسی اولیه را انجام میدهند.
نکته مهم:
استاندارد 6303 بر پایه EN 81 نوشته شده اما نسخه بومیسازیشده، سختگیرانهتر و متناسب با شرایط فنی و اقلیمی ایران است.
علاوه بر استاندارد 6303، شرکتهای معتبر نصب و راه اندازی آسانسور مانند «آسانسور لاین» در پروژههای خود الزامات استانداردهای اروپایی را نیز رعایت میکنند:
| استاندارد | کاربرد |
|---|---|
| EN 81-20 | مشخصات ایمنی برای طراحی و ساخت آسانسورهای مسافربر |
| EN 81-50 | الزامات تست و محاسبات اجزا مثل گاورنر، پاراشوت، ریل، ترمز |
| EN 115 | استاندارد مرتبط با پلهبرقی و پیادهرو متحرک |
| EN 81-70 | الزامات دسترسیپذیری برای افراد کمتوان |
| EN 81-28 | سیستم اعلام اضطرار و ارتباط دوطرفه کابین |
این استانداردها در کنار 6303 به تکمیل الزامات ایمنی و عملکردی آسانسور در ایران کمک میکنند.
مبحث ۱۵ و ۱۴ مقررات ملی ساختمان بخشهای مهمی درباره طراحی چاهک، موتورخانه، سازه نگهدارنده، تهویه، بارهای مجاز، دمای محیط و فضای دسترسی تعمیرکار ارائه میدهد. شرکت یا مهندس پروژه باید هم استاندارد ملی و هم مقررات ملی ساختمان را همزمان رعایت کند. عدم رعایت هرکدام میتواند باعث تعویق بازرسی، عدم صدور گواهی و هزینههای اضافی شود.
مهمترین چکلیستهای بازرسی براساس استاندارد آسانسور ایران شامل:
به تجربه تکنسینهای «آسانسور لاین»، ۸۰٪ علت رد شدن آسانسور در بازرسی اولیه، مشکلات مکانیکی در ریلها، یوک و دربهاست، نه تابلوی فرمان.
در پروژههای جدید، رعایت EN 81-20 در طراحی چاهک باعث میشود آسانسور در بازرسی اولیه با احتمال بسیار بالاتری تأیید شود. همچنین استفاده از گاورنر و پاراشوت دارای استاندارد EN 81-50، هزینه سرویس و خرابیهای آینده را بهطور محسوسی کاهش میدهد.
استاندارد آسانسور ایران فقط به اجزا و تجهیزات محدود نمیشود. بخش بسیار مهمی از استاندارد، مراحل نصب آسانسور است؛ یعنی نحوه اجرای صحیح تمام مراحل از طراحی تا تست نهایی. رعایت استاندارد نصب، تعیینکننده کیفیت، پایداری و ایمنی آسانسور در درازمدت است. در ادامه، مراحل نصب طبق استاندارد آسانسور ایران را بررسی میکنیم.
پیش از شروع نصب، مهندس پروژه باید نقشههای معماری، سازه و برق ساختمان را با استاندارد آسانسور ایران تطبیق دهد.
این مرحله شامل موارد زیر است:
یک اشتباه رایج این است که بدون محاسبه ظرفیت و بدون درنظر گرفتن تعداد واحدها، آسانسوری نصب میشود که پاسخگوی ترافیک رفتوآمد نیست. این خلاف استاندارد و منجر به استهلاک سریع تجهیزات است.
طبق استاندارد، چاه آسانسور باید:
در موتورخانه نیز:
در پروژههای متعدد آسانسور لاین، دیدهایم که رعایت نکردن فاصلههای استاندارد موتورخانه باعث رد شدن بازرسی اولیه میشود، حتی اگر تمام تجهیزات کاملاً استاندارد باشند.
یکی از حساسترین مراحل نصب، همراستایی و استحکام ریلهاست. حتی چند میلیمتر خطا میتواند باعث لرزش کابین، صدای غیرطبیعی و افزایش فشار روی موتور شود.
این مرحله شامل:
هرکدام از این اجزا باید تست عملکردی جداگانه داشته باشند.
در پایان کار، تیم فنی باید:
در شرکت «آسانسور لاین»، این مرحله توسط تکنسین ارشد اجرا میشود و پیش از درخواست بازرسی رسمی، یک پیش–بازرسی کامل انجام میگردد تا درصد قبولی آسانسور در اولین مراجعه شرکت بازرسی به شدت افزایش یابد.
بزرگترین دلیل تأخیر در صدور تأییدیه استاندارد، نصب غیراصولی ریلها و ناهمسانی فاصلهها است. توصیه کارشناسان آسانسور لاین این است که پیش از نصب ریلها، حتماً چاه آسانسور اسکن لیزری یا شاقول دقیق شود. این کار از ۷۰٪ خطاها جلوگیری میکند.
استاندارد آسانسور ایران فقط به مرحله نصب محدود نیست. بعد از نصب، مهمترین عامل حفظ ایمنی و طول عمر آسانسور، رعایت استانداردهای بهرهبرداری و سرویس دورهای است. طبق استاندارد 6303 و الزامات سازمان ملی استاندارد، هر آسانسور باید بهصورت مرتب سرویس، نگهداری و بازرسی شود تا ایمنی کاربران و عملکرد پایدار آن تضمین گردد.
استاندارد ملی ایران، نگهداری آسانسور را یک الزام قانونی میداند. بر این اساس:
این استاندارد شامل بررسی موارد زیر است:
به تجربه تیم آسانسور لاین، سرویس ماهانه منظم، ۶۰٪ از خرابیهای احتمالی آینده را حذف میکند.
طبق استاندارد آسانسور ایران، هر آسانسور باید:
بازرسی دورهای شامل تستهای مهمی مثل:
در بسیاری از ساختمانها، آسانسور بدون بازرسی سالانه فعال است که هم غیرقانونی است و هم خطرناک.
برای اطمینان از ایمنی افراد در طول بهرهبرداری، استاندارد موارد زیر را ضروری میداند:
بسیاری از حوادث آسانسور در کشور ناشی از بیتوجهی به این نکات ساده اما حیاتی است.
در سرویسهای ماهانه، اولین چیزی که تکنسینهای آسانسور لاین بررسی میکنند لولینگ و حرکت نرم کابین است. این نشانه کلیدی سلامت ریلها، درایو و تنظیمات تابلو فرمان است. اگر کابین حتی چند سانتیمتر بالا یا پایین بایستد، باید فوراً سرویس شود.
استاندارد آسانسور ایران دو بخش کاملاً مستقل اما تکمیلکننده دارد: استاندارد نصب و استاندارد بهرهبرداری.
هرکدام اهداف، مسئولیتها، روشهای کنترل و دامنه متفاوتی دارند. بسیاری از مشکلات و حوادث آسانسور در کشور دقیقاً به دلیل اشتباه گرفتن این دو استاندارد با یکدیگر اتفاق میافتد. در ادامه تفاوتهای فنی و اجرایی این دو را بهطور دقیق بررسی میکنیم.
استاندارد نصب (Installation Standard):
استاندارد بهرهبرداری (Operation & Maintenance Standard):
به زبان ساده:
استاندارد نصب → بررسی کیفیت اجرای آسانسور
استاندارد بهرهبرداری → تضمین ایمنی در طول عمر آسانسور
| مرحله | مسئول اصلی | مسئولیت کلیدی |
|---|---|---|
| نصب | شرکت نصاب | رعایت ابعاد، نصب صحیح تجهیزات، تنظیمات نهایی |
| بهرهبرداری | شرکت سرویس و مدیر ساختمان | سرویس، نگهداری، تعمیر و مستندسازی |
در نصب، مسئولیت ۱۰۰٪ برعهده شرکت نصاب است.
در بهرهبرداری، مسئولیت مشترک بین مدیر و شرکت سرویس است.
اگر در مرحله نصب ایرادی رخ دهد، آسانسور اصلاً تأیید نمیشود.
اگر در مرحله بهرهبرداری ایرادی باشد، آسانسور تأییدیه سالانه دریافت نمیکند.
بر اساس آمار شرکتهای بازرسی:
آسانسوری که اصولی نصب شده باشد اما سرویس استاندارد نشود، بعد از ۶ تا ۱۸ ماه وارد فاز خرابیهای پیدرپی و خطرات جدی میشود.
شرکت آسانسور لاین در پروژههای خود از مدل «Dual Standard Compliance» استفاده میکند؛ یعنی اجرای دقیق استاندارد نصب + برنامه نگهداری ساختاریافته بر اساس EN 81-20. این مدل، خرابیهای سال اول را تا ۵۰ درصد کاهش میدهد.
زمانی که آسانسور بهدرستی نصب شود اما در بهرهبرداری دچار مشکل باشد، اولین نشانه آن تغییرات در لولینگ و صدای ریلها است. اگر در ماههای ابتدایی چنین نشانههایی دیده شد، مشکل از سرویس است، نه نصب.
دریافت استاندارد آسانسور و تمدید سالانه آن هزینههایی دارد که بر اساس نوع ساختمان، تعداد توقفها، نوع آسانسور، شرکت بازرسی و وضعیت نصب متفاوت است. در ایران، هزینه استاندارد آسانسور به سه بخش اصلی تقسیم میشود: بازرسی اولیه، صدور گواهی و بازرسی دورهای. در این بخش، هر هزینه را با جزئیات فنی بررسی میکنیم.
بازرسی اولیه زمانی انجام میشود که نصب آسانسور تکمیل شده باشد. در این مرحله، شرکت بازرسی موارد زیر را کنترل میکند:
میانگین هزینه:
برای یک آسانسور ۵ تا ۶ توقف، بین ۵ تا ۹ میلیون تومان (بسته به سال، شرکت و شهر).
در پروژههای بزرگتر این مبلغ میتواند تا ۱۵ میلیون تومان نیز افزایش یابد.
نکته مهم:
اگر آسانسور در مرحله اولیه مردود شود، هزینه بازرسی مجدد نیز باید پرداخت شود.
پس از تأیید بازرسی، شرکت بازرسی هزینه صدور گواهی را دریافت میکند.
این گواهی تا یک سال معتبر است.
میانگین هزینه صدور گواهی: ۲ تا ۴ میلیون تومان
برخی شرکتها هزینه صدور گواهی را همراه با هزینه بازرسی اولیه دریافت میکنند.
طبق استاندارد آسانسور ایران، هر آسانسور باید سالانه یک بار بازرسی شود.
این بازرسی مشابه بازرسی اولیه است اما با شدت کمتر.
میانگین هزینه بازرسی سالانه:
۴ تا ۷ میلیون تومان (بسته به تعداد توقفها و شهر).
ساختمانهایی که بیش از یک آسانسور دارند، معمولاً تخفیف حجمی دریافت میکنند.
چند عامل باعث افزایش یا کاهش هزینه استاندارد میشود:
| عامل | تاثیر |
|---|---|
| تعداد طبقات | هرچه بیشتر، هزینه بالاتر |
| نوع سیستم | (کششی، هیدرولیک، بدون موتورخانه) |
| کیفیت نصب | ریسک رد شدن و هزینه بازرسی مجدد |
| نوع و کیفیت تجهیزات | تجهیزات غیر استاندارد هزینه را زیاد میکند |
| شهر محل پروژه | هزینه در تهران و کلانشهرها بیشتر است |
| سال و نرخنامه شرکت بازرسی | هر سال نرخها تغییر میکند |
همیشه قبل از درخواست رسمی، یک متخصص فنی باتجربه از طرف شرکت سرویسدهنده باید گزارش آمادهسازی بدهد. به تجربه تیم فنی «آسانسور لاین»، ساختمانهایی که پیش از درخواست بازرسی، یک پیش بازرسی داخلی انجام میدهند ۹۰٪ شانس قبولی در بار اول دارند و هزینه اضافی نمیدهند.
بزرگترین چالش ساختمانها هنگام دریافت استاندارد آسانسور، «رد شدن در بازرسی اولیه» است. بر اساس تجربه شرکتهای بازرسی و تیمهای فنی، بیش از ۶۵٪ آسانسورها در مرحله اول مردود میشوند و مجبور به رفع ایراد و پرداخت هزینه بازرسی مجدد هستند. در ادامه، مهمترین دلایل رد شدن آسانسور در ایران را کاملاً فنی و استانداردمحور بررسی میکنیم.
مهمترین و پرتکرارترین دلیل رد شدن آسانسور در بازرسی، مشکلات مربوط به ریـلها و یوک کابین است:
بازرس شرکت در اولین نگاه، وضعیت ریلها و ضربات احتمالی را بررسی میکند اگر این بخش مشکل داشته باشد، تقریباً مردودی قطعی است.
نکته مهم:
ریلها باید مطابق با EN 81-20 و استاندارد 6303 نصب و تراز شوند.
این بخش «حساسترین» نقطه ایمنی آسانسور است. فقط یک ایراد کوچک در گاورنر یا پاراشوت باعث رد کامل پروژه میشود.
مشکلات رایج:
در بسیاری از ساختمانها، گاورنر هرگز تست واقعی نشده و همین باعث مردودی میشود.
در استاندارد آسانسور ایران، قفل درب طبقات مهمترین عنصر جلوگیری از سقوط یا خطرات انسانی است.
دلایل مردودی:
اگر فقط یک قفل درب طبقه بهدرستی کار نکند، کل آسانسور مردود میشود.
بسیاری از بازرسیها به دلیل مشکلات الکتریکی رد میشوند.
مشکلات رایج عبارتند از:
بازرسها به این قسمت بسیار دقیق نگاه میکنند؛ چون کوچکترین اشتباه میتواند باعث آتشسوزی شود.
مهمترین دلایل رد شدن آسانسور در بازرسی شامل: ایرادات ریل و یوک، مشکلات گاورنر و پاراشوت، خرابی درب طبقات و خطاهای تابلو فرمان است. انجام پیش بازرسی داخلی بهترین روش برای جلوگیری از هزینههای مجدد و تأخیر در بهرهبرداری است.
در این بخش مجموعهای از نکات کاملاً عملی و تجربهمحور از پروژههای واقعی «شرکت آسانسور لاین» ارائه میشود.این نکات، نتیجه سالها نصب، سرویس و رفع ایرادات انواع آسانسور در پروژههای مسکونی، تجاری، برجها و مراکز درمانی است و میتواند احتمال قبولی فوری در بازرسی و کاهش خرابیها را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
۱) ریلها را دستکم نگیرید (۹۰٪ لرزشها از همینجاست)
ریلها باید کاملاً شاقول، بدون تاب و با لقمههای محکم نصب شوند. حتی ۲ تا ۳ میلیمتر خطا میتواند لرزش و رد شدن آسانسور در بازرسی را رقم بزند.
۲) تست واقعی گاورنر را همیشه قبل از بازرس انجام دهید
بسیاری از آسانسورها تست واقعی گاورنر را تجربه نکردهاند. این تست باید واقعی و با بار انجام شود، نه فقط با دست چرخاندن قرقره.
۳) سیمبکسلها را ماهی یکبار با دست لمس کنید
هیچ ابزاری به اندازه لمس دستی نمیتواند ریشریش شدن یا سفتی غیرطبیعی سیمبکسل را تشخیص دهد.
۴) تابلو فرمان باید تمیز و منظم باشد
بازرسها تابلو نامرتب، سیمکشی شل، یا نبود شمارهگذاری روی سیمها را سریعاً مردود میکنند. تابلو باید مطابق استاندارد 6303 و EN 81-50 شمارهگذاری شده باشد.
۵) لولینگ نشانه سلامت کل سیستم است
اگر کابین چند سانتیمتر بالا یا پایین میایستد، مشکل فقط در درایو نیست؛ ممکن است مربوط به ریلها، سنسورهای طبقه، گاورنر یا حتی وزن کابین باشد.
تیم «آسانسور لاین» یک چک لیست سرویس و نگهداری آسانسور ۳۰ موردی داخلی دارد که اجرای آن احتمال قبولی را به ۹۰٪ میرساند.
بسیاری از آسانسورها فقط به دلیل مشکلات ساختمان، نه تجهیزات، مردود میشوند.
چکلیست ضروری مدیر ساختمان:
این موارد ساده هستند، اما رعایتنشدنشان باعث مردودی میشود.
نکته تخصصی لاین :
مهمترین نشانه یک نصب استاندارد از دید بازرسان، حرکت نرم کابین از سطح صفر تا آخرین طبقه است. اگر کابین در هیچ طبقهای مکث، لرزش یا صدای غیرطبیعی نداشته باشد، شانس قبولی بسیار بالاست حتی اگر بعضی نکات جزئی نیاز به اصلاح داشته باشند.
۱. استاندارد آسانسور ایران چیست؟
استاندارد رسمی آسانسور ایران، استاندارد 6303 است که تمامی الزامات ایمنی، طراحی، نصب و بهرهبرداری آسانسور را مشخص میکند.
۲. آیا رعایت استاندارد آسانسور در ساختمان الزامی است؟
بله. طبق مقررات ملی ساختمان، هیچ آسانسوری بدون تأییدیه استاندارد اجازه بهرهبرداری ندارد و بیمه نیز بدون این تأییدیه خسارت را پوشش نمیدهد.
۳. بازرسی استاندارد آسانسور هر چند وقت یکبار باید انجام شود؟
بازرسی اولیه یکبار هنگام نصب انجام میشود، اما پس از آن باید سالانه یکبار تمدید شود.
۴. رایجترین دلیل مردودی آسانسورها چیست؟
بیشترین موارد مردودی به دلیل نصب غیراستاندارد ریلها، مشکلات گاورنر و قفل درب طبقات است.
۵. چه کسی مسئول رعایت استاندارد آسانسور است؟
شرکت نصاب، مدیر ساختمان و شرکت سرویسدهنده هرکدام مسئولیت قانونی و فنی مشخصی دارند.
استاندارد آسانسور ایران مجموعهای از الزامات دقیق ایمنی، طراحی، نصب، سرویس و بهرهبرداری است که رعایت آن برای حفظ امنیت کاربران و عملکرد پایدار آسانسور ضروری است. استاندارد 6303 در کنار استانداردهای اروپایی مانند EN 81، چارچوب کاملی برای ایمنی آسانسورها ایجاد کردهاند و اجرای صحیح آنها تنها زمانی ممکن است که شرکت نصاب، مدیر ساختمان و شرکت سرویسدهنده هرکدام وظایف خود را بهطور کامل انجام دهند.
در پروژههای واقعی، بیشترین مشکلات در بخش نصب و سرویس دورهای دیده میشود؛ اما با رعایت مواردی که در این مقاله توضیح داده شد، شانس قبولی در بازرسی اولیه و عملکرد بلندمدت آسانسور بهطور چشمگیری افزایش خواهد یافت. برای ساختمانهایی که میخواهند یک سیستم حملونقل عمودی ایمن، پایدار و کمهزینه داشته باشند، رعایت استاندارد آسانسور ایران غیرقابل مذاکره است.
برای دریافت مشاوره تخصصی، انجام نصب استاندارد یا اجرای سرویس دورهای آسانسور، با تیم فنی «آسانسور لاین» در ارتباط باشید.
تیم ما با رعایت کامل الزامات فنی و استانداردهای ملی، ایمنی و عملکرد پایدار آسانسور را تضمین میکند.
علائم خرابی آسانسور مثل لرزش، صداهای غیرعادی و خطای تابلو فرمان را جدی بگیرید. راهنمای کامل تشخیص هشدارها و زمان سرویس فوری توسط آسانسور لاین.
آسانسور هوشمند نسل جدید حملونقل عمودی است که با ترکیب فناوریهایی مثل هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و سیستمهای بدون لمس، زمان انتظار را کاهش داده، مصرف انرژی را بهینه میکند و تجربهای مدرن، ایمن و لوکس برای کاربران و ساختمانها رقم میزند.
اورهال آسانسورهای کششی بدون موتورخانه در ترمینالهای فرودگاه مهرآباد توسط آسانسور لاین با طراحی مقاوم، ایمن و همگام با استانداردهای بینالمللی.
شرکت آسانسور و پله برقی لاین تأمینکننده تخصصی قطعات اورجینال آسانسور با مشاوره فنی، ارسال سریع و ضمانت اصالت کالا است
سرویس و نگهداری آسانسور در تهران با توجه به تراکم برجها و مراکز تجاری ضروری است و شرکت اسانسور لاین (Lion Elevator) با تیم متخصص و قطعات اصلی، خدمات دورهای، تعمیر و اورهال آسانسور را در سراسر شهر ارائه میدهد.
